Các Bệnh Thường Gặp Trên Cây Sầu Riêng Và Dấu Hiệu Nhận Biết

Sầu riêng là loại trái cây có giá trị kinh tế cao, nhưng dễ bị tổn thương bởi các tác nhân gây bệnh. Chỉ một sơ suất nhỏ trong quy trình canh tác, từ quản lý đất đai, tưới tiêu đến dinh dưỡng, đều có thể tạo điều kiện cho các loại sâu bệnh hại cây sầu riêng phát triển mạnh mẽ, ảnh hưởng trực tiếp đến sự sinh trưởng và năng suất của vườn.

Bài viết này sẽ cung cấp cho bà con nông dân một cái nhìn tổng quan về các loại bệnh trên cây sầu riêng thường gặp, giúp bà con có thể chủ động phòng ngừa, đưa ra các biện pháp xử lý kịp thời, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ mùa màng. 

1. Các loại các loại bệnh trên cây sầu riêng ở thân, cành và rễ

Các loại các loại bệnh trên cây sầu riêng ở thân, cành và rễ

1.1. Bệnh xì mủ, thối gốc (do nấm Phytophthora palmivora)

Bệnh xì mủ, thối gốc (do nấm Phytophthora palmivora)

Đây là một trong những bệnh nguy hiểm nhất trên cây sầu riêng, gây thiệt hại nặng nề cho nhà vườn nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.

• Dấu hiệu nhận biết:
  • Trên thân: Vết bệnh thường xuất hiện ở gần gốc cây, ban đầu là những đốm nhỏ màu nâu, sau đó lan rộng ra, vỏ cây bị nứt và chảy nhựa (mủ) màu nâu đen. Vùng vỏ bị bệnh trở nên mềm nhũn, có mùi hôi.
  • Trên rễ: Rễ bị thối đen, vỏ rễ dễ dàng bong tróc, làm giảm khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng của cây.
• Nguyên nhân và điều kiện phát sinh:
  • Nấm Phytophthora palmivora: Là tác nhân chính gây bệnh. Nấm tồn tại trong đất, nước và tàn dư thực vật.
  • Độ ẩm cao: Mưa nhiều, tưới nước quá nhiều hoặc hệ thống thoát nước kém tạo điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển và lây lan.
  • Vườn cây rậm rạp: Thiếu ánh sáng và thông gió, tạo môi trường ẩm ướt, lý tưởng cho nấm bệnh.
  • Vết thương trên cây: Các vết thương do côn trùng, cành gãy hoặc quá trình chăm sóc tạo điều kiện cho nấm xâm nhập.
• Ví dụ: Theo nghiên cứu của Đại học Cần Thơ, bệnh xì mủ, thối gốc do Phytophthora palmivora gây ra có thể làm giảm năng suất sầu riêng tới 50% nếu không được kiểm soát hiệu quả.

1.2. Bệnh thối rễ do nấm và tuyến trùng

Bệnh thối rễ do nấm và tuyến trùng

Bệnh thối rễ là một vấn đề phức tạp, thường do sự kết hợp của nhiều loại nấm gây bệnh và tuyến trùng gây ra.

• Triệu chứng:
  • Trên cây: Cây sinh trưởng chậm, lá vàng úa, rụng sớm, cành khô dần từ ngọn.
  • Trên rễ: Rễ non bị thối đen, rễ già bị mục nát, hệ rễ kém phát triển.
• Tác hại của tuyến trùng đối với bộ rễ: Tuyến trùng tấn công rễ, tạo ra các vết thương, tạo điều kiện cho nấm bệnh xâm nhập và gây hại.
  Ví dụ: Bà con có thể kiểm tra bằng cách đào nhẹ phần đất xung quanh gốc cây, nếu thấy rễ cây có những u sần nhỏ, đó có thể là dấu hiệu của tuyến trùng gây hại.

1.3. Bệnh nấm hồng (do nấm Corticium salmonicolor)

Bệnh nấm hồng (do nấm Corticium salmonicolor)

Bệnh nấm hồng thường gây hại trên cành và tán lá, đặc biệt trong điều kiện thời tiết ẩm ướt.

• Đặc điểm vết bệnh:
  • Trên cành: Vết bệnh thường xuất hiện ở các cành non, ban đầu là những đốm nhỏ màu hồng, sau đó lan rộng ra, bao phủ toàn bộ cành. Vỏ cành bị nứt, khô và dễ gãy.
  • Trên lá: Bệnh có thể gây ra các đốm nhỏ màu nâu hoặc hồng trên lá, làm lá khô và rụng.
• Ví dụ: Bệnh nấm hồng thường xuất hiện và gây hại nặng trong mùa mưa, khi độ ẩm không khí cao và vườn cây thiếu thông thoáng.

2. Các loại bệnh phổ biến trên lá sầu riêng

Các loại bệnh phổ biến trên lá sầu riêng

2.1. Bệnh cháy lá (do nấm Rhizoctonia solani)

Bệnh cháy lá (do nấm Rhizoctonia solani)

Bệnh cháy lá là một trong những bệnh phổ biến trên sầu riêng, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm.

• Cách nhận diện:
  • Vết bệnh thường xuất hiện ở mép lá hoặc chóp lá, ban đầu là những đốm nhỏ màu nâu, sau đó lan rộng ra, tạo thành những vùng cháy khô, có màu nâu sẫm.
  • Vùng bệnh có thể lan nhanh, làm khô và rụng lá hàng loạt.
  • Bệnh thường phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều.
• Ví dụ: Bà con có thể dễ dàng nhận thấy bệnh cháy lá sau những đợt mưa lớn kèm theo nắng nóng, khi lá sầu riêng xuất hiện những vết cháy lan rộng từ mép vào trong.

2.2. Bệnh đốm mắt cua (Anthracnose) do nấm Colletotrichum gloeosporioides

Bệnh đốm mắt cua (Anthracnose) do nấm Colletotrichum gloeosporioides

Bệnh đốm mắt cua, hay còn gọi là bệnh thán thư, là một bệnh phổ biến trên nhiều loại cây trồng, trong đó có sầu riêng.

• Triệu chứng:
  • Trên lá: Xuất hiện các đốm nhỏ màu nâu, hình tròn hoặc bầu dục, rải rác trên bề mặt lá. Các đốm bệnh có thể liên kết lại với nhau, tạo thành những vùng lớn hơn.
  • Ở giữa đốm bệnh thường có màu xám trắng, xung quanh có viền màu nâu đậm, giống như "mắt cua".
  • Bệnh có thể gây hại trên cả lá non và lá già, làm lá vàng úa và rụng.
• Ví dụ: Bệnh đốm mắt cua thường xuất hiện trên các vườn sầu riêng có mật độ trồng dày, thiếu ánh sáng và thông gió.

2.3. Bệnh thán thư trên sầu riêng (do nấm Colletotrichum spp.)

Bệnh thán thư trên sầu riêng (do nấm Colletotrichum spp.)

Bệnh thán thư là một bệnh gây hại nghiêm trọng trên sầu riêng, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng trái.

• Triệu chứng:
  • Trên lá: Bệnh gây ra các đốm bệnh màu nâu hoặc đen trên lá, làm lá vàng úa và rụng hàng loạt.
  • Trên cành: Bệnh có thể gây khô cành, chết ngọn.
  • Trên trái: Bệnh gây ra các vết thối trên trái, làm giảm giá trị thương phẩm.
  • Tình trạng rụng lá hàng loạt và khô ngọn là dấu hiệu điển hình của bệnh thán thư nặng.
• Ví dụ: Trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, bệnh thán thư có thể lây lan rất nhanh, gây rụng lá hàng loạt và làm suy yếu cây sầu riêng.

3. Các loại bệnh gây hại trực tiếp lên trái sầu riêng

Các loại bệnh gây hại trực tiếp lên trái sầu riêng

3.1. Bệnh thối trái (do nấm Phytophthora palmivora)

Bệnh thối trái (do nấm Phytophthora palmivora)

Bệnh thối trái do nấm Phytophthora là một trong những bệnh nguy hiểm nhất trên sầu riêng, gây thiệt hại kinh tế lớn cho người trồng.

• Thời điểm dễ bùng phát bệnh:
  • Giai đoạn nuôi trái: Trái non rất dễ bị nhiễm bệnh, đặc biệt là khi gặp điều kiện thời tiết ẩm ướt.
  • Mùa mưa: Mưa nhiều tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh phát triển và lây lan.
• Triệu chứng:
  • Trên trái: Ban đầu xuất hiện những đốm nhỏ màu nâu hoặc đen, sau đó lan rộng ra, làm thối nhũn trái.
  • Vết bệnh có thể lan nhanh, làm thối toàn bộ trái trong thời gian ngắn.
  • Trái bị bệnh thường có mùi hôi khó chịu.
• Ví dụ: Vào mùa mưa, nếu vườn sầu riêng không được thoát nước tốt, trái non rất dễ bị nhiễm bệnh thối trái, gây rụng hàng loạt.

3.2. Bệnh đốm rong trên trái (do tảo Cephaleuros virescens)

Bệnh đốm rong trên trái (do tảo Cephaleuros virescens)

Bệnh đốm rong tuy không gây hại nghiêm trọng như bệnh thối trái, nhưng lại ảnh hưởng lớn đến giá trị thẩm mỹ và thương phẩm của trái sầu riêng.

• Triệu chứng:
  • Trên trái: Xuất hiện các đốm nhỏ màu xanh rêu hoặc xám trên vỏ trái.
  • Các đốm rong có thể liên kết lại với nhau, tạo thành những mảng lớn.
  • Bệnh thường phát triển mạnh trong điều kiện ẩm ướt, thiếu ánh sáng.
• Ảnh hưởng:
  • Tính thẩm mỹ: Làm giảm vẻ đẹp của trái sầu riêng.
  • Giá trị thương phẩm: Trái bị đốm rong thường bị thương lái ép giá hoặc từ chối mua.
• Ví dụ: Những trái sầu riêng bị đốm rong thường khó bán hơn so với trái không bị bệnh, đặc biệt là khi xuất khẩu sang các thị trường khó tính.

4. Nguyên tắc phòng trừ và trị bệnh tổng hợp cho cây sầu riêng

Nguyên tắc phòng trừ và điều trị bệnh tổng hợp cho cây sầu riêng

Phòng trừ và điều trị bệnh tổng hợp là một hệ thống các biện pháp được áp dụng đồng bộ, nhằm hạn chế sự phát sinh và lây lan của bệnh hại trên cây sầu riêng. Nguyên tắc này bao gồm:

4.1. Kỹ thuật canh tác và cải tạo đất

Một vườn sầu riêng khỏe mạnh bắt đầu từ một nền tảng vững chắc: đất đai và kỹ thuật canh tác phù hợp.

• Mật độ trồng:
  • Trồng với mật độ hợp lý, tránh trồng quá dày, tạo điều kiện cho cây phát triển thông thoáng, giảm độ ẩm và hạn chế sự lây lan của bệnh.
  • Ví dụ: Mật độ trồng phổ biến cho sầu riêng là từ 8-10m/cây.
• Thiết kế hệ thống thoát nước:
  • Đảm bảo hệ thống thoát nước tốt, đặc biệt là trong mùa mưa, để tránh tình trạng ngập úng, tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển.
  • Ví dụ: Xây dựng mương rãnh thoát nước xung quanh vườn, đảm bảo nước thoát nhanh chóng sau mưa.
• Tỉa cành tạo tán thông thoáng:
  • Tỉa bỏ các cành già, cành sâu bệnh, cành mọc chen chúc, để tạo độ thông thoáng cho vườn cây, giúp ánh sáng mặt trời chiếu vào bên trong tán cây, hạn chế sự phát triển của nấm bệnh.
  • Ví dụ: Tỉa cành vào mùa khô, sau khi thu hoạch xong.

4.2. Biện pháp sinh học và hữu cơ

Sử dụng các biện pháp sinh học và hữu cơ là một xu hướng tất yếu trong sản xuất nông nghiệp bền vững, giúp bảo vệ môi trường và sức khỏe con người.

• Sử dụng nấm đối kháng Trichoderma:
  • Trichoderma là một loại nấm có khả năng ký sinh và tiêu diệt các loại nấm gây bệnh trên cây trồng.
  • Sử dụng Trichoderma giúp phòng ngừa và kiểm soát các bệnh do nấm gây ra, như bệnh thối rễ, thối thân, thối trái.
  • Ví dụ: Bón Trichoderma vào gốc cây hoặc phun lên lá để phòng ngừa bệnh.
• Sử dụng phân hữu cơ vi sinh:
  • Phân hữu cơ vi sinh chứa các vi sinh vật có lợi, giúp cải tạo đất, tăng cường khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây trồng và phòng ngừa bệnh tật.
  • Ví dụ: Bón phân hữu cơ vi sinh vào gốc cây hoặc trộn vào đất trước khi trồng.

4.3. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng cách

Trong trường hợp bệnh hại bùng phát mạnh, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật là cần thiết, nhưng phải tuân thủ nguyên tắc "4 đúng": đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng cách.

• Danh mục các hoạt chất đặc trị phù hợp cho từng nhóm bệnh:
  • Sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật có hoạt chất đặc trị đối với từng loại bệnh hại.
  • Tham khảo ý kiến của các chuyên gia hoặc cán bộ kỹ thuật để lựa chọn loại thuốc phù hợp.
  • Ví dụ: Đối với bệnh thối trái, có thể sử dụng các loại thuốc có chứa hoạt chất Metalaxyl, Mancozeb,...
• Tuân thủ liều lượng và thời gian cách ly:
  • Sử dụng thuốc theo đúng liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất.
  • Tuân thủ thời gian cách ly để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.

5. Những lưu ý quan trọng khi chăm sóc sầu riêng mùa mưa/mùa khô

​​​​​​​

Những lưu ý quan trọng khi chăm sóc sầu riêng mùa mưa/mùa khô

Mỗi mùa đều có các loại sâu bệnh trên cây sầu riêng đều mang đến những thách thức vô cùng rủi ro. Việc hiểu rõ và có biện pháp ứng phó kịp thời sẽ giúp cây phát triển khỏe mạnh và cho năng suất cao.

• Mùa mưa:
  • Thoát nước: Đảm bảo hệ thống thoát nước hoạt động tốt, tránh ngập úng kéo dài, gây thối rễ.
  • Phòng bệnh: Tăng cường phòng ngừa các bệnh do nấm và vi khuẩn gây ra, như bệnh thối trái, thối thân, thối rễ.
  • Bón phân: Bón phân cân đối, tăng cường kali và lân để giúp cây tăng cường sức đề kháng.
  • Tỉa cành: Tỉa bỏ các cành già, cành sâu bệnh để tạo độ thông thoáng cho vườn cây.
  • Kiểm tra vườn định kỳ: Thường xuyên kiểm tra vườn để phát hiện sớm các dấu hiệu của bệnh hại và có biện pháp xử lý kịp thời.
    • Lịch trình kiểm tra vườn định kỳ (giá trị bổ sung):
      • Tuần 1-2: Kiểm tra tổng quát tình trạng cây, lá, cành, trái.
      • Tuần 3: Kiểm tra kỹ hơn về các dấu hiệu bệnh hại, sâu bệnh tấn công.
      • Tuần 4: Đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ và điều chỉnh nếu cần thiết.
• Mùa khô:
  • Tưới nước: Cung cấp đủ nước cho cây, đặc biệt là trong giai đoạn ra hoa và đậu trái.
  • Che phủ gốc: Che phủ gốc cây bằng rơm rạ, cỏ khô hoặc các vật liệu hữu cơ khác để giữ ẩm cho đất và hạn chế cỏ dại.
  • Bón phân: Bón phân cân đối, tăng cường đạm và lân để giúp cây phát triển chồi và lá mới.
  • Phòng trừ sâu bệnh: Phòng trừ các loại sâu bệnh gây hại trong mùa khô, như rệp sáp, nhện đỏ.
  • Kiểm tra vườn định kỳ: Tương tự như mùa mưa, việc kiểm tra vườn định kỳ là vô cùng quan trọng để phát hiện sớm các vấn đề và có biện pháp xử lý kịp thời.

Những lưu ý trên đây tuy đơn giản nhưng lại đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sức khỏe và năng suất của vườn sầu riêng.

Như vậy, chúng ta đã cùng nhau đi qua những kiến thức quan trọng về phòng trừ và điều trị các loại bệnh trên cây sầu riêng. Điều quan trọng cần nhấn mạnh là sự phối hợp nhịp nhàng giữa phòng bệnh và trị các loại sâu bệnh hại cây sầu riêng. Phòng bệnh chủ động sẽ giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ bệnh tật, trong khi trị bệnh kịp thời sẽ ngăn chặn bệnh lây lan và gây thiệt hại nặng nề.

Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ và điều trị bệnh một cách khoa học, hợp lý không chỉ giúp bảo vệ vườn sầu riêng khỏi dịch bệnh mà còn góp phần nâng cao năng suất, chất lượng trái, từ đó mang lại hiệu quả kinh tế bền vững cho người trồng. Nếu bạn có thắc mắc nào về trang bị máy bay phun thuốc trừ sâu hay nhu cầu khác hãy liên hệ ngay với Sundrone nhé!